• ICE FESTIVAL
    ХӨХ СУВД - ХӨВСГӨЛИЙН МӨСНИЙ БАЯР
    Зургийг О.Мөнхнасан
  • ICE FESTIVAL
    ХӨХ СУВД - ХӨВСГӨЛИЙН МӨСНИЙ БАЯР
    Хатгал тосгон
  • CAMEL FESTIVAL
    ТЭМЭЭНИЙ БАЯР
    Өмнөговь аймаг, Булган сум
  • CAMEL FESTIVAL
    ТЭМЭЭНИЙ БАЯР
    Өмнөговь аймаг, Булган сум
  • CAMEL FESTIVAL
    ТЭМЭЭНИЙ БАЯР
    Өмнөговь аймаг, Булган сум
  • GOLDEN EAGLE FESTIVAL
    БҮРГЭДИЙН БАЯР
    Баян-Өлгий аймаг
  • GOLDEN EAGLE FESTIVAL
    БҮРГЭДИЙН БАЯР
    Баян-Өлгий аймаг
  • UB WINTER FESTIVAL
    УЛААНБААТАРЫН ӨВЛИЙН НААДАМ
  • DEELTEI MONGOL - FESTIVAL
    ДЭЭЛТЭЙ МОНГОЛ НААДАМ
    Улаанбаатар хот
  • DEELTEI MONGOL - FESTIVAL
    ДЭЭЛТЭЙ МОНГОЛ НААДАМ
  • DEELTEI MONGOL - FESTIVAL
    ДЭЭЛТЭЙ МОНГОЛ НААДАМ
    Зургийг Б.Баяр
  • YAK FESTIVAL
    САРЛАГИЙН БАЯР
    Баянхонгор, Өвөрхангай аймгууд
  • YAK FESTIVAL
    САРЛАГИЙН БАЯР
    Баянхонгор, Өвөрхангай аймгууд
  • YAK FESTIVAL
    САРЛАГИЙН БАЯР
    Баянхонгор, Өвөрхангай аймгууд
  • ITM
    МОНГОЛЫН АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ҮЗЭСГЭЛЭН ЯАРМАГ

16. АЯЛАЛ ЖУУЛЧЛАЛЫН ЭВЕНТ

НАУРЫЗЫН БАЯР

Зохион байгуулагч:  Аймгийн ЗД-ын тамгын газар, Өлгий сумын Засаг даргын тамгын газар
Хугацаа:
 
Жил бүрийн 3-р сарын 21-23
Зохион байгуулах газар: 
Аймгийн төв болон бүх сумуудад

Хөтөлбөр: 

  • Нээлтийн үйл ажиллагаа
  • Үндэсний хувцастай парад жагсаал
  • Наурыз көже –бүжгийн баяр
  • Казах үндэсний бүх төрлийн тоглоом наадгай 

Холбоо барих утас: 99429787, 95420990,
Вэб хуудас: 
www.bayan-olgii.gov.mn

Наурызын баярын тухай: Наурызын баярыг дэлхий дахинд Ойрхи Дорнод, Балканы хойг, Төв Ази, Кавказ зэрэг газар нутгийн 300 сая гаруй хүн өргөн тэмдэглэж өнгөрүүлдэг байна. 2010 онд НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн 64 дэх хуралдаанаар Наурызыг олон улсын баяр болгон баталжээ. Улмаар ЮНЕСКО (НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухаан, урлагийн байгууллага) Наурыз баярыг “дэлхийн халдашгүй соёлын өв”-д бүртгэсэн. Наурыз бол шашны баяр бус, байгаль эхтэйгээ хүйн холбоотой хүн төрөлхтний баяр юм. 

Наурыз гэдэг нь перс гаралтай үг бөгөөд нау-шинэ, рыз-өдөр буюу  “Шинэ  өдөр”   гэсэн утгатай ажээ. Өөрөөр хэлбэл өдөр шөнө тэнцэж, шинэ жил гарч байгааг бэлгэддэг.  Казахууд нүүдэлчин ард түмэн учраас өвлийн хахир хатуу цагийг өнтэй давж, урин хавартай золгосны баяр болгон тэмдэглэдэг. Үндэсний ёс, зан заншил, түүх соёлыг сурталчлах, хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх зорилгоор казахын ард түмэн жил бүр тэмдэглэн ирсэн түүхтэй. Казахууд нарыг шүтдэг учраас 3-р сарын 22-ны өглөө эртлэн босож нарыг шинжин, тухайн жилийнхээ өнгийг хэлэлцдэг. Насанд хүрсэн казах эмэгтэйчүүд мандаж буй наранд ёсолж “амьдрал тэтгэж буй наран ээж минь” гэж залбирал үйлдээд хоорондоо золгож мэндэлснээр баяр эхэлдэг уламжлалтай. Мөн бүх хүн анхны нар харж, наранд сүү өргөж хүндэтгэнэ. Гэрийн эзэгтэй нар гэрийнхээ тооныг сүүгээр мялааж, хаалганыхаа босгыг таргаар мялаадаг ёс ч бий. Баярын үеэр бүгд үндэсний хувцсаа өмссөн байх агаад ахмад настан аксакалуудаа хүндэтгэн золгож, үдэж буй оныхоо ажил үйлс, ололт амжилтаа хүүрнэн дүгнэж, шинэ ондоо аз хийморь, арвин баялаг амжилттай байхыг ерөөн хүсдэг. Эдгээр зан үйл нь монголчуудын цагаан сарын баяр тэмдэглэхтэй адилхан бөгөөд хэдэн өдрийн өмнөөс бэлддэг.  Эрчүүд нь ойролцоох булаг шандны эхийг сэргээж эргэн тойрныг нь цэвэрлэнэ. Наурыз баярын үеэр ундаргыг нь гаргаж цэвэрлэсэн булаг шанд хэзээ ч татардаггүй, буян хишгээ олон түмэнд хүртээдэг хэмээн үздэг.

Наурыз баярын үеэр ахан дүүс, хотол олонтойгоо золгох үед “Наурыз баярын мэнд! Муу бүхэн газрын гаваар орог, идээ будаа арвин байг, талаар дүүрэн малтай, гэрээр дүүрэн хүүхэдтэй болоорой!” хэмээн ерөөдөг байна. Хоёр эрэгтэй хүн өөд өөдөөсөө харж зогсоод гараа атгалцан баруун зүүн хоёр талаараа цээжээрээ нийлж золгодог. Ийнхүү золгодог нь “Амь насны минь түшиг цээж минь, амьдралыг минь тэтгэгч хоёр гар минь эрүүл байг” гэсэн утгатай ажээ. Хоёр эмэгтэй тэврэлдэж золгоно. Эрэгтэй эмэгтэй хүмүүс гараа атгалцаж золгоно.

Наурызын баярын орой залуус хосоороо савлуураар савлуурдаж тоглодог бөгөөд энэ үед дуулж хөгжилдөх, хоорондоо дотносон танилцах, сэтгэлийн үг хэлэлцэх, болзох хором болдог гэж хэлж болно. Айтыс хэмээх харилцаа дууны тэмцээн болдог бөгөөд энэ нь казахын урлаг уран зохиолын онцгой нэгэн төрөл буюу ардын яруу найргийн төрөлд багтдаг.  Уг тэмцээнд оролцогсод урьдчилан ямар нэгэн бэлтгэл хийхгүй бөгөөд хоёр хоёроороо сууж тухайн байдал, баяр ёслолын агуулгад тааруулан санаанаасаа зохиож домбордож харилцан дуулна. Шалгарсан нь бусад шалгарсан хүмүүстэй өрсөлдөх байдлаар цааш өрнөдөг байна.

Монголчууд цагаан сараар бууз банш иддэг бол казахууд шөл уудаг. Казахуудын хувьд 7-гийн тоо чухал бөгөөд баярын ширээнд мах, цагаан идээ, чихэр жимс гээд долоогоос доошгүй нэр төрлийн хоол унд байх учиртай. Шөл нь мах, гурил, өөх тос, үр тарианы төрөл, давс, сонгино, ус гэх мэт долоон төрлийн хүнсээр амтлагдсан байх ба энэ нь амьдралын долоон өнгө болох баяр баясгалан, аз жаргал, амьдрах ухаан, эрүүл мэнд, эд баялаг, өсөлт хөгжилт, асран хамгааллыг илэрхийлдэг байна. Энэ баярын үеэр архи дарс огт хэрэглэдэггүй бөгөөд исламын ёслолд архи дарсыг бусад ариун идээний дэргэд байлгаж болдоггүй бузар зүйл гэж үздэг байна.

Баяраар аль болох олон айлд шөл уух тусам сайн хэмээн үзнэ. Ирсэн зочдод гэрийн ахмад хүнээр ерөөл хэлүүлэх ба сонсож буй хүмүүс алгаа хавсран нүүр рүүгээ харуулна. Ерөөл дууссаны дараа “тэр ерөөл бат оршиг” гэсэн утгатай “амин” гэж хэлээд хавсарсан хоёр алгаа нүүрэндээ хүргэх бөгөөд энэ нь ерөөлийг хүлээн авлаа гэсэн утгыг илэрхийлнэ. 


Nauryz is celebrated broadly by over 300 million people worldwide in such places Middle East, Balkan Peninsula, Central Asia and Caucasus. In 2010, Nauryz is proved as the International Celebration by the General Assembly’s 64th conference of UNESCO.   Further Nauryz is recognized as a UNESCO World Heritage (by Educational, scientific and cultural organizations). Nauryz is a non-religious celebration, but a celebration of the mankind who are in close relationship with mother earth.

Word “Nauryz” originated from Persian words “Nau-New”, “Ryz- Day” which means “New Day”.  Nauryz is a New Year celebration for the Kazakhs who are sunny Muslims in Bayan Ulgii province. This holiday has been celebrated on 21-22 March, the day of the spring equinox. That’s why the Kazakhs call the month of March Nauryz.

Nauryz is celebrated as the day of the renewed life which comes with the spring. It is the day when the first spring thunder strikes, birds are swelling on the trees, and vegetation grows wildly. Nauryz, as a non-religious celebration of the spring and renewal, is closely linked to some other Kazakh holidays, such as a “farewell to winter” festival.

People believed, the more generous the celebration of Nauryz was the happier the year would be. Therefore, there are so many rituals and festivities related to this holiday. On the eve of the holiday, people would clean their homes, pay back their debts and reconciled with their opponents because, as the old people used to say, if Nauryz entered the house, all diseases and failures would pass it by. On the night before the festival, all vessels in the house would be filled with milk; airan (plain yogurt), grain, and spring water because it meant that people would have a lot of milk, good yield and plenty of rain during the coming year. 

Programs:

  • Opening ceremony
  • National Costume Parade
  • Nauryz Koje- Dancing celebration
  • Various traditional games of Kazakh Nation

Website: http://www.bayan-olgii.gov.mn