• Өмнөговь, Гурвантэс сум
    ХЭРМЭН ЦАВ
    Зургийг Ч.Батзаяа
  • Хөвсгөл аймаг
    САЯНЫ НУРУУ
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Дундговь, Адаацаг сум
    СҮМ ХӨХ БҮРД
    Зургийг О.Мөнхнасан
  • Булган, Сэлэнгэ аймгийн зааг
    БАЛ ХАД
    Сэлэнгэ мөрөн
  • Өмнөговь
    БАЯНЗАГ
    Булган сум
  • Ховд, Булган сум
    БАЙТАГ БОГД
    Зургийг Н.Батсайхан
  • Булган аймаг
    БАЯН НУУР
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь
    АЛАГ ХАВ ТОЛГОД
    Гурвантэс сум
  • Сүхбаатар, Дарьганга сум
    ГАНГА НУУР
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дундговь аймаг
    БАГА ГАЗРЫН ЧУЛУУ
    Дэлгэрцогт сум
  • Төв, Баян-Өнжүүл сум
    ЗОРГОЛХАЙРХАН УУЛ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь, Эрдэнэ сум
    БҮРДЭНЭ БУЛАГ
    Зургийг Б.Баяр
  • Хэнтий, Дадал сум
    ГУРВАН НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Хөвсгөл, Улаан-Уул сум
    ДЭЛГЭРХААН ОРГИЛ
    Хорьдол Сарьдагийн нурууны ноён оргил
  • Дундговь, Өлзийт сум
    ЦАГААН СУВАРГА
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс, Ховд сум, Олон нуурын уулс
    ГООЖУУРЫН ХҮРХРЭЭ
    Зургийг Б.Баяр
  • Говьсүмбэр аймаг
    ЧОЙРЫН БОГД УУЛ
    Зургийг Ч.Энхбаатар
  • Дундговь, Өлзийт сум
    МОРИН ТОЛГОЙН ЦАВ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Баянхонгор, Галуут сум
    ОЛГОЙ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс аймаг, Сагил сум
    ҮҮРЭГ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Архангай, Өгийнуур сум
    ӨГИЙ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Ховд, Баян-Өлгий аймгийн зааг
    ЦАМБАГАРАВ УУЛ
    Зургийг Ч.Батзаяа
  • Говь-Алтайаймгийн Жаргалан, Баян-Уул, Хөхморьт сум
    МОНГОЛ ЭЛС
    Зургийг П.Болдбаатар
  • Баянхонгор
    ХАЙЛААСТ ХӨВ
    Зургийг З.Аззаяа
  • Говь-Алтай аймаг
    ХАРАНДАА ЧУЛУУ
    Тайшир сум
  • Төв, Баяндэлгэр сум
    ГҮН ГАЛУУТАЙ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Баянхонгор, Шинэжинст сум
    НОГООН ЦАВ
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Булган, Баян-Агт сум
    ШАРГА НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • ХОВД ГОЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Өмнөговь, Баян-Овоо сум
    ӨНДӨР БОГД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай аймаг
    ОРХОНЫ ЦУТГАЛАН
    Бат-Өлзий сум
  • Дундговь, Өлзийт сум
    ӨӨШ МАНХАН
    Зургийг Н.Гансүх
  • Сэлэнгэ аймаг, Монгол-Оросын хилийн бүс
    САЙХАНЫ ХӨТӨЛ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай аймаг
    ӨШГӨГИЙН НУРУУ
    Нарийнтээл, Баруун Баян-Улаан, Хайрхандулаан сумдын нутаг
  • Говь-Алтай, Бигэр сум
    УЛААН ЯВАР
    Зургийг Б.Баяр
  • Ховд аймаг
    ХӨХ СЭРХИЙН НУРУУ
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Өвөрхангай
    ӨӨШ ШАХАЛГА
    Богд сум
  • Ховд аймаг, Үенч сум
    ҮЕНЧИЙН ХАВЦАЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Хөвсгөл
    ЭГИЙН ГОЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Өмнөговь аймаг, Сэврэй, Баяндалай сум
    ХОНГОРЫН ЭЛС
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймгийн Эрдэнэсант, Өвөрхангай аймгийн Бүрд, Булган аймгийн Гурванбулаг сум
    ЭЛСЭН ТАСАРХАЙ
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс аймаг
    ХАРХИРАА ТҮРГЭНИЙ УУЛС
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Увс аймаг
    ЦАГААН ШУВУУТ УУЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Завхан аймаг
    УЛААГЧНЫ ХАР НУУР
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Завхан аймаг
    ХУНТ НУУР
    Зургийг П.Болдбаяр
  • Баян-Өлгий аймаг
    ХОТОН НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Баянхонгор аймаг, Богд сум
    ХОЛБООЛЖ НУУР
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Баянхонгор, Эрдэнэцогт сум
    ТАМЧИЙН ХАВЦАЛ
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Дорнод аймаг
    ШААЗАН НУУР
  • Говь-Алтай аймаг
    ЗАХУЙН БАЯНБҮРД
    Зургийг Д.Батболд

1. БАЙГАЛЬ, ТҮҮХ, ШАШНЫ ДУРСГАЛТ ГАЗАР

ЗУРААГИЙН УЛААН ХАДНЫ ЗУРАГ

Увс аймгийн Зүүнхангай сумын төвөөс хойш 14 км-т орших Зураагийн хошууны өвөр талын таван том улаан хадыг Зураагийн улаан хад гэж нэрлэх бөгөөд эндэх таван улаан хадны дунд талын хоёр хаднаа эртний хүмүүсийн улаан зосоор зурсан зургууд бидний үед уламжлагдан иржээ. Ус бэлчээр сайтай урд ар нь битүү модтой үзэсгэлэн төгөлдөр, нөмөр нөөлөг газар тул нутгийнхан энд өвөлждөг.



Зураагийн улаан хадны зургийг баруунаас нь эхэлж дугаарлан тодруулбал:

1 дүгээр зургийн баруун захад зөв солбисон дэгрээ тэмдэг, түүний зүүнтэй учир нь төдийлөн ойлгогдохгүй томоохон зураг зуржээ. Зургийн зүүнтэй нисэж яваа шувуу мэт дүрс, доор нь буруу солбисон дэгрээ тэмдэг, зүүн доор нь гурван цэг цувуулж тавиад хавирган сар мэт болон бас нэг тал дүрс зэргийг зуржээ.

2 дугаар зургийн баруун дээд буланд дундаа нэг цэгтэй гурвалжин дүрсийг “Х” үсэг мэт дүрстэй давхцуулан зуржээ. Харалдаа зүүнтэй нь ланз үсгэрхүү тэмдэг, “Х” үсэг мэт тэмдэг, өнцөг, олон тооны цэг зураас зэргийг зуржээ. Энэхүү зургийн баруун доод өнцөгт гох мэт дүрс гурван богино зураас түүний зүүнтэй янгирын толгойтой урт иштэй нэгэн эдлэл, хэд хэдэн цэг дүрсэлжээ. Зүүн доод өнцөгт нь дугуй цагираг, босоо зураас хоёр хөлөө ихэд алцайж зогссон хүн зэргийг зурсан байв.

3 дугаар зургийн баруун дээд буланд дээшээ харсан ац, хоёр гараа унжуулан зогссон хүн, зүүн дээд буланд цээж их биесийг нь гурвалжин дүрсээр гаргасан хоёр хүнийг зэрэгцээд зогсож байгаагаар, тэдний ойролцоо хоёр гараа дэлж нэг гартаа юм барьсан салаа оройтой малгай өмсөөд бүжиж дэвж буй мэт хоёр хүн байна. Эдгээр зурагнаас доор хамгийн баруун захад дээшээ харсан ац, хажууд нь олон ацтай хормой бүхий хувцастай хүн, зүүн талд нь дээшээ харсан ац, босоо зураас, “Х” үсэг шиг тэмдэг зуржээ. Зургийн төв дунд хоёр салаа оройтой малгай өмсөж хоёр гараа дэлэн нэг гартаа ямар нэгэн юм бариад зогсож буй хүнийг түүний зүүнтэй зогсож буй цээжийг нь гурвалжин дүрсээр гаргасан урт хормойтой хувцас өмссөн хүнтэй бүсэлхий орчмоор нь холбон дүрсэлсэн байна. тэдний зүүнтэй “Х” үсэг мэт хоёр тэмдгийн зүйл, хоёр гараа дэлээд нэг гартаа юм барьж хөлөө өвдгөөрөө нугалан дутуу явган суусан хүнийг зурсан байна. Дээр дурдсан хоорондоо холбоотой зурагдсан хоёр хүний харалдаа доор нэгэн дүрс, мөн хоёр салаа оройтой малгай өмсөөд хөлөө жийж суугаа хүн, амьтны өвчөөд дэлгэсэн арьс мэт зүйл, “И” үсгэрхүү дүрс мэтийг зурсан аж.

4 дүгээр зурагт гох мэт дүрс, дээшээ харсан ац, босоо зураас, өнцөг, мөн өөр нэгэн зураас байна.

5 дугаар зургийн зүүн дээд буланд “Х” үсэг шиг дүрс, босоо зураас, баруун доод буланд “4”-ийн тоо шиг дүрс, бас нэгэн зураас зэрэг зурагджээ. Эдгээр зураг шинэ чулуун зэвсгийн үед холбогдоно.