• Өмнөговь, Гурвантэс сум
    ХЭРМЭН ЦАВ
    Зургийг Ч.Батзаяа
  • Хөвсгөл аймаг
    САЯНЫ НУРУУ
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Дундговь, Адаацаг сум
    СҮМ ХӨХ БҮРД
    Зургийг О.Мөнхнасан
  • Булган, Сэлэнгэ аймгийн зааг
    БАЛ ХАД
    Сэлэнгэ мөрөн
  • Өмнөговь
    БАЯНЗАГ
    Булган сум
  • Ховд, Булган сум
    БАЙТАГ БОГД
    Зургийг Н.Батсайхан
  • Булган аймаг
    БАЯН НУУР
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь
    АЛАГ ХАВ ТОЛГОД
    Гурвантэс сум
  • Сүхбаатар, Дарьганга сум
    ГАНГА НУУР
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дундговь аймаг
    БАГА ГАЗРЫН ЧУЛУУ
    Дэлгэрцогт сум
  • Төв, Баян-Өнжүүл сум
    ЗОРГОЛХАЙРХАН УУЛ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь, Эрдэнэ сум
    БҮРДЭНЭ БУЛАГ
    Зургийг Б.Баяр
  • Хэнтий, Дадал сум
    ГУРВАН НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Хөвсгөл, Улаан-Уул сум
    ДЭЛГЭРХААН ОРГИЛ
    Хорьдол Сарьдагийн нурууны ноён оргил
  • Дундговь, Өлзийт сум
    ЦАГААН СУВАРГА
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс, Ховд сум, Олон нуурын уулс
    ГООЖУУРЫН ХҮРХРЭЭ
    Зургийг Б.Баяр
  • Говьсүмбэр аймаг
    ЧОЙРЫН БОГД УУЛ
    Зургийг Ч.Энхбаатар
  • Дундговь, Өлзийт сум
    МОРИН ТОЛГОЙН ЦАВ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Баянхонгор, Галуут сум
    ОЛГОЙ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс аймаг, Сагил сум
    ҮҮРЭГ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Архангай, Өгийнуур сум
    ӨГИЙ НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Ховд, Баян-Өлгий аймгийн зааг
    ЦАМБАГАРАВ УУЛ
    Зургийг Ч.Батзаяа
  • Говь-Алтайаймгийн Жаргалан, Баян-Уул, Хөхморьт сум
    МОНГОЛ ЭЛС
    Зургийг П.Болдбаатар
  • Баянхонгор
    ХАЙЛААСТ ХӨВ
    Зургийг З.Аззаяа
  • Говь-Алтай аймаг
    ХАРАНДАА ЧУЛУУ
    Тайшир сум
  • Төв, Баяндэлгэр сум
    ГҮН ГАЛУУТАЙ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Баянхонгор, Шинэжинст сум
    НОГООН ЦАВ
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Булган, Баян-Агт сум
    ШАРГА НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • ХОВД ГОЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Өмнөговь, Баян-Овоо сум
    ӨНДӨР БОГД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай аймаг
    ОРХОНЫ ЦУТГАЛАН
    Бат-Өлзий сум
  • Дундговь, Өлзийт сум
    ӨӨШ МАНХАН
    Зургийг Н.Гансүх
  • Сэлэнгэ аймаг, Монгол-Оросын хилийн бүс
    САЙХАНЫ ХӨТӨЛ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай аймаг
    ӨШГӨГИЙН НУРУУ
    Нарийнтээл, Баруун Баян-Улаан, Хайрхандулаан сумдын нутаг
  • Говь-Алтай, Бигэр сум
    УЛААН ЯВАР
    Зургийг Б.Баяр
  • Ховд аймаг
    ХӨХ СЭРХИЙН НУРУУ
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Өвөрхангай
    ӨӨШ ШАХАЛГА
    Богд сум
  • Ховд аймаг, Үенч сум
    ҮЕНЧИЙН ХАВЦАЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Хөвсгөл
    ЭГИЙН ГОЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Өмнөговь аймаг, Сэврэй, Баяндалай сум
    ХОНГОРЫН ЭЛС
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймгийн Эрдэнэсант, Өвөрхангай аймгийн Бүрд, Булган аймгийн Гурванбулаг сум
    ЭЛСЭН ТАСАРХАЙ
    Зургийг Б.Баяр
  • Увс аймаг
    ХАРХИРАА ТҮРГЭНИЙ УУЛС
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Увс аймаг
    ЦАГААН ШУВУУТ УУЛ
    Зургийг Б.Баяр
  • Завхан аймаг
    УЛААГЧНЫ ХАР НУУР
    Зургийг Б.Эрдэнэбулган
  • Завхан аймаг
    ХУНТ НУУР
    Зургийг П.Болдбаяр
  • Баян-Өлгий аймаг
    ХОТОН НУУР
    Зургийг Б.Баяр
  • Баянхонгор аймаг, Богд сум
    ХОЛБООЛЖ НУУР
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Баянхонгор, Эрдэнэцогт сум
    ТАМЧИЙН ХАВЦАЛ
    Зургийг П.Отгонбаатар
  • Дорнод аймаг
    ШААЗАН НУУР
  • Говь-Алтай аймаг
    ЗАХУЙН БАЯНБҮРД
    Зургийг Д.Батболд

1. БАЙГАЛЬ, ТҮҮХ, ШАШНЫ ДУРСГАЛТ ГАЗАР

БИЧИГТ БУЛАГИЙН ХАДНЫ ЗУРАГ

Хөвсгөл аймгийн Баянзүрх сумын төвөөс 40-50км зайд гурван талаараа уулаар, нэг талаараа голоор хүрээлэгдсэн Бичигт булаг хэмээх нутаг бий. Голын доод дэнжид эрэг рүү түрж орсон хаднаа улаан зосоор зурсан хэдэн арван зураг байгаа.

Үүнийг анх 1961 онд угсаатан зүйч Т.Бадамхатан нээн илрүүлж шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулсан бөгөөд дараа нь судлаачид хуулбархийн нийтэлж байжээ. Хаднаа хүнийг дүрсэлсэн нь нэлээд тоотой. Нэгэн хаднаа урт хөлөө алцайн зогсоод нэг гараа унжуулж нөгөө гараа тохойгоороо нугалсан өргөсөн хүний дүрс байна. дээд талаар нь хоёр хөндлөн зураас татаж, хоёр дугуй толбо, шувууны дүрс зуржээ.

Хажууд нь зурсан зураг ихээхэн сонирхол татдаг бөгөөд шувууны дүрсний хажууд дээд тал нь онгорхой дөрвөлжин хүрээн дотор арван цуг зуржээ. Доод талд нь нэг гартаа саваа мод барьж нөгөө гараа хажууд байгаа морь руу сунгасан хүнийг дүрсэлжээ. Эдгээрийн баруун талд нь нэг морь, гар гараасаа хөтлөлцсөн гурван хүнийг хөлийг нь алцайлгасан байдалтай зурсан байх ба доор нь мөн тийм хоёр хүнийг дүрсэлжээ. Баруун захад нь нохой, амьтад, янгир, шувууны зураг байна. Эндэхийн хаднаа бас ар араасаа явж байгаа янгир руу хоёр талаас нь нум сум онилж байгаа хоёр хүн, өөр нэгэн хүний зураг, хөлийг дөрвөлжин хэлбэртэй дүрсэлсэн янгир мэт тамга, хэрээ тэмдэг, цуварч зогссон дөрвөн амьтан, хоёр янгир руу нум сум харваж байгаа хүн, янгир, гараа алдлан зэрэгцэн зогссон хүний дүрс, тэгш өнцөгт хүрээ бүхий цэгнүүд (түүний дээд өнцөгт толбо, хэрээс зэргийг дүрсэлсэн), дөрвөн амьтан, нэг буга, эдгээрийн баруун талд хүн, хэрээс тэмдэг, тоймлон зурсан амьтан, зэрэгцээ хоёр хүний дүрс, дотроо цэг бүхий дөрвөлжин хүрээ, түүний дотор гар гараасаа барилцсан хүмүүсийн дүрс, бас цуваа цэг бүхий дөрвөлжин хүрээ, зүүн талд нь хоёр хүний дүрс, таван хэрээс тэмдэг, ан амьтдыг тус тус зурсан байна. монгол орны зарим аймгийн нутгаас түгээмэл олддог хүрэл зэвсгийн үеийн улаан зосон зурагтай сэдэв, зохиомж, зурсан байдал, хэв маяг нь адил байгаа нь уг хадны зургийг хүрэл зэвсгийн үед холбогдохыг харуулна.