• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон
ТОО
0
0
0

15. МУЗЕЙ, ТЕАТР, СОЁЛЫН ТӨВ

ЯЛАЛТ МУЗЕЙ

БНМАУ-ын эрх чөлөө тусгаар тогтнолыг хамгаалсан 1939 оны Халх голын дайны түүхийг дайн байлдаан болсон газар дээр нь бодитоор үзүүлсэн Дорнод аймгийн Халхгол сум дахь музей юм. МАХН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны 1982 оны 159 дүгээр тогтоолын дагуу уг музейг байгуулсан бөгөөд барилгын зургийг улсын барилгын зургийн төв институтийн архитекторч Г.Цэрэндорж зохиож, барилга байгууламжийг хурандаа О.Жамъянгарав, талбайн инженер С.Ганбаатараар удирдуулсан Барилгын цэргийн 030 дугаар ангийн дайчид барьж музейг 1984 оны 8 дугаар сарын 18-ны өдөр Халх голын дайны ялалтын 45 жилийн ойгоор ашиглалтад өгсөн юм. Сайн зураг төслийн дагуу зориулалтын музейн барилгад бүтээж байгуулсан тул Сайд нарын Зөвлөлийн 1984 оны шагналыг Дорнод аймгаас анх удаа тус музейд олгосон байна.

Музейн барилгын гадаад төрх хэлбэр нь үндэсний уран барилгын уламжлалыг хадгалсан, дөрвөлжин хэлбэртэй, монгол гэрийн зарчмыг баримтлан дээрээс нь байнгын гэрэл тусахаар хийжээ. “Халхголын тулалдаан бидний ялалтаар дууслаа” гэсэн утга санааг илэрхийлсэн дүрс бүхийгээр нүүрэн талыг бүрэн чимэглэсэн байдаг.

Ялалт музей нь 3 давхар барилга байгууламжтай, төрөл бүрийн мод бут бүхий цэцэрлэгт хүрээлэнтэй, дайны үеийн зэр зэвсэг, машин техник, нуувч далдлавч, окоп, цэрэг дайчдын дурсгалд зориулсан хөшөө дурсгал зэрэг үзмэр бүхий 5.3 га талбайтай. 1000 гаруй үзмэрээс бүрдсэн үзүүллэгийн 4 танхимтай. Дайны гэрэл зургийн торгон агшин, дайчин баатарлаг эрсийн 700 гаруй эд өлгийн зүйлтэй. Тус музей нь Халхголын дайны түүхэн бодит гэрч баримт, ул мөрийг хадгалсан, дайны ялалтанд зориулсан олон хөшөө бүхий түүх соёлын 36 дурсгалт газрыг хамгаалж сурталчилж байдаг. Төв хэсэгт нь ёслолын ажиллагаа явуулахад зориулсан “Дайчин алдрын танхим”, музей тайлбарлагчдын өрөө, буфет, 104 хүний суудалтай кино танхим, зочдыг хүлээн авах байр, дайны үйл ажиллагааг үзүүлсэн диаграммууд байдаг.

Гуравдугаар давхарын бунханы дэргэд тавцан дээр Монгол-Зөвлөлтийн дайчдын хэрэглэж байсан техник, зэр зэвсэг байрлуулжээ. Энэ музейд корпус командлагч Г.К.Жуков, ЗХУ-ын хоёр удаагийн баатар Я.В.Смушкевич, К.Н.Кравченко, С.Ч.Грицевец, ЗХУ-ын баатар Н.Ф.Гастелло, танкийн алдарт 11-р бригадын командлагч ЗХУ-ын баатар Н.П.Яковлев, хорооны дарга И.М.Ремизов, И.И.Федюнинский нарын дүрсийг зэс хөөмлөөр товойлгож хийсэн үзмэрүүдийг үзэж болно. Музейн алдрын талбайн ханан дээр дайн тулалдааны газрын зураг, дүрсүүдийг товойлгон хийжээ.