• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон

13. МОНГОЛЧУУДЫН ШАШИН ШҮТЛЭГ

СУВАРГА БҮТЭЭХ БА ГОРООЛОХ

Суварга бол Бурханы лагшин бие болон зарлиг номлолын барилдалгаа юм. Суварганд хамаг бурхад хуран чуулдаг бөгөөд газрын сүлд юм. Суварга нь эрхэс тэнгэрийн эрчим хүчийг эх газарт татаж, арга билгийн барилдлагыг зохилдуулах эрдэм билигтэй.

Суварга бүтээх үйл: Суваргыг бүтээх хэмжээний зөв харьцаа, шүншигт хийх эд зүйлсийн хэмжээ, өнгө будаг чимэглэх ёс, хэлбэр дүрс зэрэг дотоод оршоолгыг “шүншиг” гэх агаад түүнийг амилуулан аравнайлснаар авралын амьд хүчийг цогцлуулсан дээд шүтээн болно. Суваргыг ном ёсоор бүтээх аваас үр өгөөж арвин байх бөгөөд суваргыг бүтээгч ба өглөгийн эздийн хоорондын харьцаа эерэг зөв байх увидас бүрдэнэ. Ямар ч хүн суварга бүтээж болох арга ухааныг бурхан багш бидэнд хайрлажээ. Хэзээ ч төөрөхгүй төгс амгаланд хүрэх зам бол суварга босгон шүтэх гэгээн үйлс хэмээн сургажээ.

Суварга бүтээхийн ач тус: Суварга бүтээснээр буян үйлдэж буй ач тус агаад гэгээрэлд дөтлөн хүрэх замд өнөөг хүртэл төөрч ирсэн төөрөгдлөөс аварч байгаа хэрэг юм. Суварга бүтээснээр хүмүүн бид өөрсдийхөө бурханлаг чанарыг нээж, түүнийг сэвтүүлж буй гэмийг ариусган, мууг сайнд урвуулан, эрдэм болгоныг гүйцээж, хоосон чанар хийгээд билиг оюуныг олох гэгээн үйлсийг бүтээж буй хэмээн ойлгох нь зөв ажээ. Суварга бүтээхийн өмнө газраа зөв шинжин сонгож, бэлгэдэл төгс өдөр эхэлбэл зохино. Буруу хэмжээсээр үйлдвээс тухайн газар нутгийн хүн ард зовлонд учрах үүдийг нээж болзошгүйг анхаарах хэрэгтэй. Аливаа суварга нь суурь баригч арслан ширээ, угийн суварга, үрийн суварга гэсэн бүрдэлтэй.

Голд нь амин мод суулган заасан ёсоор шүншиг эд өргөж, ганжуур судрыг залах учиртай бөгөөд энэ нь аврал буяны хур бууж шүтээн чанар цогцолдог байна. Суварганы чулуу шороог үүрэн тусалсан хэн бүхэн амин насны хамаг зэтгэр арилж, урт настай удаан жаргалтай, өвчин зовлонгүй болно. Суварганы аливаа зүйлийг урлан үйлдэгч хэн бүхэн энэ болон хойд насандаа ухааны таван орноо мэргэн болно. Суварганы зүгт чиглэн долоон алхам явбал төрөлдөө асар ариун хүний биеийг олж, өөрийн төрлөө дурдан мэднэ. Амаар туслан үйлдэгч хэн бүхэн мэргэдийн эрдмээр чимэгдэх болно. Аливаа хорлолоос суварга бүтээх үйлийг сахин хамгаалагч хэн бүхэн цаг бусын үхлийн хамаг аюулаас гэтлэх болно. Суваргыг бүтээх үйлийг даган баяссан хэн бүхэнд бурханы эрдэм ухаан хоцролгүй хүрч сэтгэлийн угт байнга учрах болно. Суварга бүтээх үйлсийг бие, хэл, сэтгэлээрээ дэмжин ивээн тэтгэж, хандив өргөл өргөж, хамаг ажилд оролцож, сүжиглэн тахих аваас дээдийн буян болно. Бүтээсэн суваргыг эргэж мөргөн, тахил өргөснөөр Гурван цагийн хамаг бурхан, бодь сэтгэлтэн нарын таалал шүтээнд бодитойгоор шингэн оршиж, аливаа үйлс сэтгэлчлэн бүтэх зам мөр бий болно.

Суварганд усан тахил өргөснөөр хэн бүхэн ундаасах өвчингүй төрнө, хүж өргөснөөр хэн бүхэн ариун чанарыг олно, зул өргөснөөр хэн бүхэн мунхаг харанхуйгаас гэтэлнэ, идээ зоог өргөснөөр бүгд самадийн идээгээр амьдрах болно, хөг дуу өргөснөөр номын эгшиг дууг арван зүгтээ дуурсгана, мандал өргөвөөс хоёр чуулганыг огоот төгсөх болно хэмээн номлодог.

Суварганы бохир хир буртагийг арчин үйлдвээс хэн бүхний хамаг хилэнц түйтгэр бүрэн арилах болно. Суварганы эвдрэл гэмтлийг засан үйлдвээс энэ насандаа үйлдсэн дөрвөн нүгэл өршөөгдөж, юу хүссэн сэтгэл бүтнэ. Суварганы шаварыг илэн үйлдвээс тэрхүү шорооны тоосон лугаа адил мянган хүрдэнг оршоогч хаантан болно хэмээдэг. 

Эх сурвалж: Монгол орны лавлах