• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон

13. МОНГОЛЧУУДЫН ШАШИН ШҮТЛЭГ

ҮНЭН АЛДАРТНЫ ШАШИН МОНГОЛД

Түүхэн баримтаас үзэхэд, Чингис хааныг залгамжлагч Алтан ордны улсын хаад бусад шашныг ивээх бодлогыг Орост үргэлжлүүлж, үнэн алдартны шашныг дэмжин хүлээн авчээ. 1270 онд Мөнхтөмөр хаан “Орост сүм хийдийг гутааж, үнэн алдартны шашны хамба лам болон тэдний санваартнуудыг гомдоож болохгүй. Тэдний хот тосгон, газар нутаг, ан амьтан, ой мод, ногооны талбай, цэцэрлэг, тээрэм, сүүний аж ахуй бүх төрлийн албан журам, татвараас чөлөөлөгдөх болно. Энэ бүхэн бурханых бөгөөд тэд өөрсдөө ч бурханых юм. Тэд бидний төлөө ч залбирах болно” хэмээн зарлиглаж байжээ.


Оросын ван Александр Невский монголчуудтай тэмцэх хүч байхгүйгээ ойлгон тэдэнтэй нэгдсэнээр католик шашинтнуудаас үнэн алдартны шашинтны эсрэг хийсэн дайнд ялсан юм.


1860 онд Орос, Хятадын “хуурай замын худалдааны журам”-ын тухай гэрээ байгуулагдсанаар орос худалдаачид Монголд арилжаа наймаа эрхлэх, Нийслэл Өргөө хотод Оросын консулын газар нээх боломж бүрджээ. Ийнхүү 1861 онд Оросын консул, гишүүд, нарийн бичгийн дарга, орчуулагч, бага эмч нарын бүрэлдэхүүнтай ирсэн байна. Консулын барилгын зэрэгцээ хажууд нь үнэн алдартны жижиг сүм барих ажил өрнөж, 1864 оны 4 дүгээр сарын 4-нд Өргөө хот дахь Троицкийн сүм нээлтээ хийжээ. Хэсэг хугацааны дараа 1883 онд Николай Шастин сүмийн байнгын ламаар томилогдон ажиллажээ. Сүмийн хоёр дахь ламаар Эрхүү хотоос феодор Парняков ирсэн бөгөөд түүний санаачилгаар халамжийн газар нээгдэж, монголын түүхэнд анх удаа тусгай дунд мэргэжлийн байгууллага болох Худалдааны сургуулийг нээжээ. Тэрбээр, монголын хамгийн алслагдсан хязгаар нутгаар мориор 1.5 мянган км аялан явж монголчуудын амьдрал байдлыг судалж байжээ. феодорын Монгол дахь Оросын оршин суугчид ба орон нутгийн хүн амын амьдралыг тодорхой дүрслэн бичсэн бүтээлүүд нь ХХ зууны эхэн үеийн Монгол Оросын харилцааны түүхийн талаар үнэт сурвалж болдог ажээ. Эцэг феодор Парняков 1921 оны 1 дүгээр сарын 28-нд барон Унгерн Штернбергийн гарт амь үрэгджээ.




Эцэг ламыг таалал төгссөний дараа Троицкийн сүмийн амьдрал аажмаар бөхөж, 1927 оноос хаагдаж өөр зориулалтаар ашиглагдах болсон байна. Хожим 1998 оны 1 дүгээр сард Улаанбаатар дахь Троицкийн сүмд шинээр томилогдсон лам Анатолий фесечко иржээ. Тэрбээр сүмийг 2005 оны 6 дугаар сар хүртэлх хугацаанд тэргүүлж байсан бөгөөд түүний ажлыг лам Алексей Трубач хүлээн авчээ. Эдүгээ шинээр байгуулсан үнэн алдартны сүм нь Жуковын гудамжны замын нөгөө талд урьд нь оросын худалдааны төлөөлөгчийн газар байсан байшингаас холгүй сүндэрлэж байна.

 

Эх сурвалж: Ч.Буянбадрах "Монгол орны лавлах" эмхэтгэл ном