• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон

13. МОНГОЛЧУУДЫН ШАШИН ШҮТЛЭГ

БУРХАН БАГШ

НТӨ 565 онд Энэтхэгийн Галилавасду хотноо Лүмбини цэцэрлэгт хаан эцэг Сиддхартад нэгэн хүү төрсөн нь бурхан багш байсан аж. Бурхан багшийн эхийг Маяа гэдэг байжээ. Тэр үед хүүхдээ эцэг эхийндээ очиж гаргадаг байсан тул эх Маяа зарц нарынхаа хамт аав ээжийндээ очих гэж яваад замдаа Лүмбини цэцэрлэгт хүүгээ төрүүлжээ. Хүүгийнхээ заяа төөргийг үзмэрчээс асуухад “Энэ хүү гэртээ үлдвэл алдартай жанжин болно, гэрээсээ гарч явбал дэлхийд алдартай багш болно” гэжээ. Хаан хөвүүн 29 нас  хүртлээ хааны ордонд жаргал цэнгэл, тансаг амьдралд умбаж, эрдэм боловсрол эзэмшин өсчээ. Нэгэн удаа хотын гадаа гарч явтал төрөх, өвдөх, өтлөх, үхэхийн зовлонд нэрвэгдсэн олон амьтныг үзээд зовлонгийн шалтгааны үнэнийг эрж хайхаар гэрээс гарч тойн болжээ. 35 настай хаан хөвгүүн Дорждагд бодь модны өмнө сууж бурханы хутгийг олсон гэдэг. Өөрийн олон шавь нарын дунд дөрвөн үнэний тухай сургаал, мөнх бус хоосон чанарын тухай онолоо удаа дараалан номлосоор 81 насандаа Кушанагар хэмээх газар таалал төгсжээ. Бурхан багшийн зүрхэн тарни нь “Дадята хум мүүни мүүни маха мүүни шагжа мүүни суухаа”, “Дадята хум мүни мүни маха мүни еэ сууха, ум зэяа биди суухаа” бөгөөд хамаг амьтныг энэрэн нигүүлсэх, буяны үйл бүтэхийн ерөөл оршдог.

Бурхан Будда гарын хоёр шавьтай бөгөөд түүний нэг Шаарибу нь Энэтхэгийн Наланда хэмээх хотод бярманы түшмэл Гаржид, эх Шарига нарын хүү болон мэндэлжээ. Эхийн нэрээр Шаригагийн хүү хэмээн алдаршиж эрдэм ухаанд суралцан бярманы 500 хөвгүүний багш нь болсон байна. Тухайн үед Наладагаас холгүй оршиж байсан бярманы язгууртнуудын дунд нэр нь цуурайтсан Модголжибугийн тухай сонсож уулзахыг хүсэж явжээ. Модголжибу нь Энэтхэгийн Шинтагжин хэмээх газар Модгалын язгууртан гэр бүлд төрсөн учир Модголжибу гэж нэршжээ. Хүүхэд ахуйгаас нь найман асрагч хүмүүжүүлж, бичиг эрдэмд сургасан тул бусад хүүхдүүдээс ихэд шалгарч, шастирын номлогч багш болсон байна. Хожим нэгэн баян худалдаачны хуриманд Шаарибу, Модголжибу нар нүүр тулан уулзаж үзэл бодол нэгдэн алдар цуу нь түгэн дэлгэрсэн Буддагийн шавь болохоор шийдэж зорин очжээ. Бурхан багшийн олон шавь гэлэнгүүдийн дотор Модголжибу рид хувилгаанаараа гайхагдаж, Шаарибу нь оюун ухааны гайхамшигт авъяасаараа онцгойрч байлаа. Бурхан багш тийнхүү алдаршсан хоёр шавийнхаа дүрийг зурмал, оёмол, баримал, хөөмөл зэрэг төрлүүдээр бүтээхдээ өөрийгөө голлуулан Модголжибу, Шаарибу хоёрыг хоёр талдаа босоо байдлаар урлан гаргажээ. Бурхан Буддаг таван өнгийн солонгон дунд гоо үзэмж төгс алтан өнгөт лагшинтайгаар дүрсэлж, мөн шар өнгийн өмсгөл номт хувцас гурвыг асаан, өлмийг нь очир завилгаатай, баруун мутараа доош унжуулан лянхуа цэцгэнд хүрсэн байдалтай, зүүн мутартаа бадар аяга бариулан дүрсэлжээ. Шаарибу, Модголжибу хоёр нэг мутартаа бадар аяга, нөгөө мутартаа дулдуй барьсан байдлаар дүрслэгдсэн байдаг.

Эх сурвалж: Монгол орны лавлах