• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон

13. МОНГОЛЧУУДЫН ШАШИН ШҮТЛЭГ

ШАШНЫ ХӨГЖИМ

Буддын шашны өдөр тутмын хурал болон уламжлалт томоохон зан үйлийн үед хэрэглэдэг хөгжим бөгөөд лам хуврагийн хийж буй үйлдэлд сүр хүчийг нэмж, сүсэгтэн олонд итгэл бишрэлийг нэмэгдүүлэх үүрэгтэй. Ганлин бүрээ, их бүрээ, бишгүүр,  цан,  хэнгэрэг, сэлнэн,  дун, дамар, хонх, дэншиг гэх мэт зэмсгүүд байдаг.

Ганлин: 18 нас хүрээгүй нас барсан эмэгтэй хүний чөмгөөр нь хийнэ. Хүний чөмөгний яс болон зэсээр хийсэн, луу буюу матарын толгойн сийлбэртэй, 50-60 см урттай, хурал номын зан үйлд үлээж хэрэглэх бишгүүр юм. Уг бүрээний салаа булцуун дээр ажнай морины хамрын нүхийг дуурайлган хоёр нүх гарган урласан байх бөгөөд үлээхэд түүгээр сайн морины янцгаах мэт дуун гарч тэрхүү мориор Сухавадийн оронд очих учиртай гэж үздэг. Шашин номын хуралд хэнгэрэг, цан, үхэр бүрээний хамт үлээж орчлонт ертөнц мөнх бус, үхэл хагацал ирэхийг дурдан сануулах нэг зүйлийн хөгжмийн зэмсэг.

Дамар: Аливаа юм хоёр талтай гэдгийг харуулсан бэлгэдэлтэй. Их бүрээ: Будда бурханд эх нутгийг нь санагдуулах хөгжим. Цам харайх, Майдар эргэх гэх мэт шашны зан үйлд хамгийн түрүүнд дуугаргаж хэрэглэдэг. 2.5 м орчим урттай байдаг.

Лавай: Бурхан багшид шавь нараа дууд хэмээн Лусын хаанаас бэлэг болгосон хөгжим.

Хэнгэрэг: Нэг ёсны бөмбөр бөгөөд лам нарын хурал номын ая дангийн дагуу цохино. Лам нарын уншлагад дайсан дарах тухай гарвал нүднэ. Ишинд нь хос амьтан байрлуулдаг.