• Архангай, Цэцэрлэг хот
    ЗАЯЫН ГЭГЭЭНИЙ ХҮРЭЭ
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    АМАРБАЯСГАЛАНТ ХИЙД
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Горхи Тэрэлжийн БЦГ
    АРЪЯАБАЛЫН СҮМ
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ШАНХЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өмнөговь, Ханбогд сум
    ДЭМЧОГИЙН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЭРДЭНЭЗУУ ХИЙД, 108 СУВАРГА
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Дорноговь аймаг
    ЭНЕРГИЙН ТӨВ
    Хамарын хийд
  • Дундговь, Сайхан-Овоо сум
    ОНГИЙН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    АЛТАН СУВАРГА
    Эрдэнэзуу хийд
  • Хэнтий, Өмнөдэлгэр сум
    БАЛДАНБАРАЙВУН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Шивээт Улаан уул, Өвөрхангай, Архангай аймгийн зааг
    ТӨВХӨН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ГУРВАНЗУУ
    Эрдэнэзуу хийдийн цогчин сүм
  • Төв, Эрдэнэ сум
    ГҮНЖИЙН СҮМ
    Зургийг Б.Ариунболд
  • Дорнод, Халхгол сум
    ИХ БУРХАНТ ЦОГЦОЛБОР
    Зургийг Ж.Жаргалсайхан
  • Төв, Зуунмод хот
    МАНЗУШИРЫН ХИЙД
    Зургийг Ч.Буянбадрах
  • Булган, Бүрэгхангай ба Хишиг-Өндөр сумын зааг
    ЭРДЭНЭХАМБЫН ХИЙДИЙН ТУУРЬ
    Жаргалант хайрхан уулын ам
  • Амарбаясгалант хийд
    БОГД ЗОНХОВЫН СЭРЭГ ДҮР
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Өвөрхангай, Хархорин сум
    ЦОГТ-АСАР СҮМИЙН ТУУРЬ
    Эрдэнэзуу хийд
  • Амарбаясгалант хийд
    ЖАРУН ХАШОР СУВАРГА
    Зургийг Б.Мөнхтуг
  • Дундговь аймаг, Сайнцагаан сум
    ЗАВА ДАМДИН ГАВЖ
    2007 онд байгуулсан.
  • Хамарын хийд, Өвгөн суварга
    ЛОВОН БАДАМЖУНАЙ
    Буддын шашны Улааны урсгалыг үндэслэгч
  • Дорноговь, Хүслийн хар уул
    ХАНБАЯНЗҮРХ УУЛ
    Зургийг Б.Батбаяр
  • Сэлэнгэ аймаг, Баруунбүрэн сум
    ХАНГАЛ БУРХАДЫН СҮМ
    Амарбаясгалант хийд
  • Богд хааны ордон музей
    СҮМИЙН ДЭЭВЭР
    Махранзын сүм
  • Амарбаясгалант хийд
    АЮУШИЙН СҮМ
    Сэлэнгэ, Баруунбүрэн сум
  • Дорноговь аймаг
    ХАМАРЫН ХИЙД
    Зургийг Б.Баяр
  • Төв аймаг, Борнуур сум
    АГЛАГ БҮТЭЭЛИЙН ХИЙД
    Зургийг Н.Цолмон

13. МОНГОЛЧУУДЫН ШАШИН ШҮТЛЭГ

ДАЦАН

Бурханы зураг зурах, шашны хэрэгсэл хийх, уламжлалт анагаах ухаан,  буддын гүн ухаан, зурхай зэрэг чиглэлээр төрөлжүүлэн лам нарыг бэлтгэн сургалт явуулдаг ба  хурал ном ч хурж болдог. Дотроо хэдэн төрөлд хуваагдана. Үүнд: Цанидын, жүдийн, чойрын, манба, зурхайн дацан гэх мэт.

Жүдийн дацан:Тарнийн ёсонд суралцах сургууль ба жүд гэдэг нь буддын шашинд томоохон байр суурь нөлөө бүхий нууц тарнийн ухаан юм. Бүх ном бясалгалаа үүр шөнөөр уншдаг, бурхан багшийн сургаалийг өвөрмөц урсгалаар шүтүүлдэг зэрэг шашны салбарт заавал байх ёстой зүйлүүд байдаг ажээ. 1937 онд Монголд хэлмэгдүүлэлт эхлэхэд хамгийн түрүүнд жүд дацанг шатааж лам нарыг нь даруй устгасан гэдэг. Шарын шашны нууц тарнийн уг салбар 1739 онд анх байгуулагджээ.  Судлах ном нь, үйлийн үндэс, явдлын үндэс, йогийн үндэс буюу бясалгал, тэгшгүйн үндэс буюу бие сэтгэхүй хоёрын зэрэг удирдлагын үндсийг судална. Үйлийн үндэс, явдлын үндэс хоёрыг эхний үе шатандаа суралцдаг.

Дүйнхорын дацан: Цаг хугацааг захирагч Дүйнхор бурханыг шүтээнээ болгосон, зурхайн ухаанд сургадаг сүмийг хэлнэ.

Цанидын дацан: Буддын шашны бага сургууль юм. Цанид гэдэг нь Ганжуурын агуулгыг эрэмбэ дараагаар нь тайлсан номыг хэлдэг. Гурван сав ертөнцийг судалдаг. Тухайлбал, сударын ёсон, винайн ёсон, илт номын сан аливадариа буюу гүн ухааныг судална. Эхний хоёрт бүх лам суралцана,  гурав дахийг нь төрөлжиж суралцдаг.

Чойрын дацан: Буддын шашны гүн ухааныг судалдаг сургуулийг хэлнэ. Гандан сүмийг 1803 онд чойрын дацан болгож байжээ.